منظومه فکری امام شهید در خصوص پیشرفت مردمپایه/از پیشرفت مردمپایه تا تحقق تمدن نوین اسلامی
در منظومه فکری امام شهید، مسیر درست تحقق تمدن نوین اسلامی، به عنوان یک آرمان یا مقصد نهایی، نیازمند فهم صحیح یک زنجیره منطقی از مفاهیم بههمپیوسته است. این زنجیره از «علم نافع» آغاز میشود؛ علمی که به تعبیر ایشان بتواند مسائل اصلی کشور را حل کند. بنابراین ارزش علم، نه صرفا در تولید مقاله، فناوری یا انباشت دانش، بلکه در میزان اثرگذاری آن بر حل مسائل واقعی کشور تعریف میشود. از همین رو، ایشان جهاد علمی به عنوان جهاد نخبگان را مقدمه تحقق علم نافع میدانند؛ چراکه این نخبگان هستند که باید با مجاهدت علمی، دانش را به ابزاری برای حل مسائل کشور تبدیل کنند.
به گزارش روابلط عمومی سازمان بسیج علمی، پوهشی و فناوری، دکتر یاسین کیخا در یادداشتی در موضوع منظومه فکری امام شهید در خصوص پیشرفت مردمپایه آورده است:
در میان مسائل متعدد کشور نیز، امام شهید یک مسئله را بهعنوان اولویت اصلی معرفی میکنند: اقتصاد. اما اقتصاد در این منظومه صرفاً به معنای افزایش تولید ناخالص داخلی یا رشد شاخصهای اقتصادی نیست. هدف، «رشد اقتصادی توأم با عدالت» است. ایشان با صراحت به دیدگاهی پاسخ میدهند که رشد اقتصادی را ناگزیر از افزایش شکافهای اجتماعی و فاصله طبقاتی میداند و تأکید میکنند که باید راهی نو برای جمع میان پیشرفت و عدالت پیدا کرد. در این نگاه، پیشرفت بدون عدالت مطلوب نیست و عدالت بدون پیشرفت نیز نمیتواند جامعه را به اهداف خود برساند.
راه تحقق این الگو، از نگاه ایشان، فراهم کردن فرصت حضور آحاد مردم در تولید است. هرچه مشارکت مردم در فرآیند تولید گستردهتر شود، هم رشد اقتصادی شتاب میگیرد و هم ثمره آن عادلانهتر توزیع میشود. اما این مشارکت نیز بدون یک زیرساخت امکانپذیر نیست و آن، «اقتصاد دانشبنیان» است. اقتصاد دانشبنیان در این منظومه، صرفاً به معنای حمایت از چند شرکت فناور یا توسعه یک بخش خاص از اقتصاد نیست؛ بلکه باید به بستر و زمینه اقتصاد ملی تبدیل شود؛ بستری که با تقویت تولید از طریق دانش، پیامدهایی همچون افزایش بهرهوری و جلوگیری از خامفروشی را حاصل کرده و بواسطه آن، تولید را برای آحاد مردم آسان تر و پر منفعت تر نموده و در نتیجه امکان مشارکت گسترده مردم را در خلق ثروت بیشتر فراهم می نماید. در واقع ایفای مسئولیت نخبگان در قبال مردم، از طریق حل مسائلی که تقویت تولید را حاصل خواهد کرد، منجر به پیشرفت توام با عدالت خواهد شد.
در نهایت، این مسیر به تحقق اقتصاد اسلامی میانجامد؛ اقتصادی که بر دو پایه استوار است: تولید ثروت و توزیع عادلانه آن. تحقق این هدف نیز نیازمند شکلگیری یک چرخه کامل از مسئلهیابی، حل مسئله و پشتیبانی از حل مسئله است تا بستر دستیابی به علم نافع به طور کامل فراهم گردد. از همین منظر است که در این منظومه، مفاهیمی همچون جهاد علمی، نهضت نخبگانی، علم نافع، اقتصاد دانشبنیان، اقتصاد عدالتبنیان و تمدن نوین اسلامی، مفاهیمی مستقل و پراکنده نیستند؛ بلکه حلقههای یک زنجیره واحدند که هر کدام مقدمه تحقق حلقه بعدی است. این اینفوگرافیک نیز دقیقاً همین منطق درونی را بازسازی میکند و نشان میدهد که مسیر تمدنسازی، از مسئولیت نخبگان در حل مسائل کشور آغاز میشود و با استقرار اقتصادی دانشبنیان، مردمی و عدالتمحور به ثمر میرسد.
