خیزش علمی و ایجاد شبکه‌ای تحول‌آفرین در تهران بزرگ با نقش‌آفرینی سفیران دانش

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری، در آستانه تحولات جدید علمی و آموزشی کشور و با تأکید بر منویات بیانیه گام دوم انقلاب، نخستین جلسه رسمی سفیران دانش با سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری تهران بزرگ برگزار شد. این جلسه که با حضور دکتر مجید صحراگرد، معاون علمی، پژوهشی و فناوری سپاه تهران بزرگ و نمایندگانی از سفیران دانش حوزه شیمی، چرتکه و رباتیک همراه بود، نقطه عطفی در مسیر اجرایی‌سازی اهداف بلندمدت علمی در سطح تهران بزرگ محسوب می‌شود. مأموریت اصلی این نشست، ایجاد تحولی انگیزشی و خیزش علمی

 در مناطق مختلف تهران، تقویت خودکفایی پایگاه‌های علمی، ترویج دانش در میان آحاد مردم با محوریت مساجد و پایگاه‌های مردمی عنوان شده است.

این حرکت که در چارچوب «گروه‌های جهادی علمی» تعریف می‌شود، بر ایجاد شبکه‌ای منسجم از سفیران دانش در رشته‌های مختلف علمی تمرکز دارد. هدف نهایی، تبدیل علم به گفتمان غالب در جامعه و نهادینه‌سازی فرهنگ دانش‌محوری در سطوح محلی و منطقه‌ای است. برگزاری این جلسه را می‌توان گامی عملیاتی در راستای تحقق بیانیه گام دوم انقلاب دانست که بر ضرورت حرکت بنیادین علمی در عرصه‌های مختلف تأکید می‌کند.

مبانی نظری و انگیزه‌های شکل‌گیری

بیانیه گام دوم انقلاب که به‌عنوان سندی راهبردی برای ادامه مسیر پیشرفت کشور تدوین شده، بر خودباوری، جهاد علمی و تلاش برای دستیابی به مرزهای دانش تأکید ویژه‌ای دارد. در همین راستا، سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری تهران بزرگ با طراحی طرح «سفیران دانش»، درصدد است تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی و نهادهایی همچون مساجد، حرکت علمی گسترده‌ای را در تهران سامان دهد. ایده محوری این طرح، ایجاد کانونی برای تولید و ترویج علم، با محوریت رشته‌های مختلف و با مشارکت فعال مردم است.

در این جلسه، بر نقش «سفیران دانش» به عنوان حلقه اتصال بین نهادهای علمی و مردم تأکید شد. این سفیران که از میان فرهیختگان، معلمان، دانشجویان و فعالان علمی انتخاب می‌شوند، وظیفه دارند تا با حضور در محلات، مساجد، مدارس و پایگاه‌های فرهنگی، نه تنها دانش روز را انتقال دهند، بلکه انگیزه یادگیری و پژوهش را در بین اقشار مختلف جامعه تقویت کنند. رویکرد اصلی، حرکت از حالت کلاسیک و متمرکز آموزش به سمت آموزش‌های مردمی، کاربردی و زمینه‌محور است.

حضور گروه‌های علمی و اولویت‌های انتخاب‌شده

نخستین جلسه رسمی سفیران دانش با حضور سفیران دانش حوزه شیمی، چرتکه و رباتیک همراه بود. انتخاب این سه حوزه نشان‌دهنده نگاه راهبردی بسیج علمی تهران بزرگ به اولویت‌های آموزشی و نیازهای روز جامعه است. سفیران دانش رشته شیمی با هدف آشناسازی عموم با علوم پایه و کاربردهای آن در زندگی روزمره، سفیران دانش حوزه چرتکه با محوریت تقویت مهارت‌های ذهنی و ریاضی به ویژه در کودکان و نوجوانان، و گروه سفیران رباتیک با تأکید بر فناوری‌های نوین و آماده‌سازی نسل آینده برای عصر دیجیتال، هر یک بخشی از پازل کلی این حرکت علمی را تشکیل می‌دهند.

در این جلسه، نمایندگان هر گروه به بیان دیدگاه‌ها، برنامه‌ها و چالش‌های پیش‌روی خود پرداختند. سفیران شیمی بر لزوم کاربردی‌سازی آموزش‌های شیمی و ارتباط آن با صنعت و محیط زیست تأکید کردند. گروه علمی چرتکه، بر نقش این مهارت در پرورش خلاقیت و تقویت حافظه و تمرکز صحه گذاشتند و سفیران رباتیک نیز بر ضرورت گسترش آموزش‌های عملی و پروژه‌محور در حوزه فناوری برای نوجوانان و جوانان اشاره داشتند. این تنوع رشته‌ای نشان می‌دهد که طرح سفیران دانش، دنباله‌رو رویکردی جامع و همه‌جانبه در ترویج علم است.

اهداف کلان و راهبردهای اجرایی

بر اساس آنچه در این جلسه مطرح شد، اهداف کلان طرح سفیران دانش را می‌توان در چند محور اصلی دسته‌بندی کرد:

۱. ایجاد خیزش علمی: تبدیل علم به دغدغه عمومی و افزایش سرانه پژوهش در مناطق مختلف تهران بزرگ.

۲. شبکه‌سازی: تشکیل شبکه‌ای منسجم از سفیران دانش که بتوانند در تعامل با یکدیگر و نهادهای علمی، اقدامات هماهنگ و اثرگذاری را انجام دهند.

۳. تمرکز بر مساجد و پایگاه‌های مردمی: استفاده از ظرفیت‌های موجود در مساجد به عنوان کانون‌های اعتماد و اجتماع مردم برای گسترش علم.

۴. خودکفایی پایگاه‌ها: توانمندسازی پایگاه‌های علمی محلی برای طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی بدون وابستگی کامل به مراکز متمرکز.

۵. ترویج علم در میان آحاد مردم: شکستن انحصار آموزش در مراکز رسمی و رساندن دانش به همه اقشار جامعه.

برای دستیابی به این اهداف، راهبردهایی همچون برگزاری دوره‌های آموزش مربیان، تولید محتوای آموزشی مناسب برای گروه‌های سنی مختلف، استفاده از روش‌های تعاملی و کارگاهی و ایجاد بانک اطلاعاتی از سفیران و فعالیت‌های آنان در نظر گرفته شده است. همچنین، بر لزوم پایش و ارزیابی مستمر فعالیت‌ها برای تضمین کیفیت و اثرگذاری آن‌ها تأکید شد.

چالش‌های پیش‌رو و راه‌حل‌های پیشنهادی

شرکت‌کنندگان در این جلسه به چالش‌های متعددی که در مسیر اجرای این طرح وجود دارد نیز اشاره کردند. از جمله این چالش‌ها می‌توان به کمبود امکانات و فضاهای مناسب در برخی مناطق، نیاز به جذب و آموزش سفیران متعهد و توانمند و مقاومت در برابر تغییر در برخی ساختارهای سنتی اشاره کرد. برای غلبه بر این چالش‌ها، پیشنهادهایی همچون جلب مشارکت گروه‌های علمی جهادی، استفاده از فناوری‌های دیجیتال برای گسترش دامنه فعالیت‌ها و ایجاد تشکل‌های خودجوش مردمی مطرح شد.

نقش سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری تهران بزرگ

بسیج علمی تهران بزرگ به عنوان متولی این طرح، نقش هدایتگر، تسهیل‌گر و پشتیبان را ایفا می‌کند. این معاونت موظف است تا با فراهم آوردن بسترهای آموزش مربیان، زمینه را برای فعالیت مؤثر سفیران دانش فراهم کند. همچنین، هماهنگی بین بخش‌های مختلف دولتی و غیردولتی، معرفی الگوهای موفق و برگزاری نشست‌های تخصصی برای به‌روزرسانی دانش سفیران از دیگر وظایف این نهاد است.

چشم‌انداز طرح سفیران دانش در آینده

نخستین جلسه رسمی سفیران دانش، اگرچه گام اولیه‌ای در مسیری طولانی و پرچالش محسوب می‌شود، اما از عزم راسخ دست‌اندرکاران برای ایجاد تحولی ماندگار در عرصه علم و فناوری تهران حکایت دارد. تأکید بر بیانیه گام دوم انقلاب به عنوان چراغ راه، استفاده از ظرفیت‌های مردمی و انتخاب حوزه‌های علمی کاربردی و مورد نیاز جامعه، از نقاط قوت این طرح به شمار می‌رود.

اگر این طرح با مشارکت فعال مردم، همراهی نهادهای علمی و پشتیبانی مستمر مسئولان ادامه یابد، می‌تواند الگویی موفق برای سایر استان‌های کشور نیز باشد. چشم‌انداز بلندمدت این طرح، ایجاد نسلی دانش‌بنیان، خودباور و پیشرو در عرصه‌های علمی است که نه تنها مصرف‌کننده دانش، بلکه تولیدکننده و مروج آن در سطوح مختلف باشد. موفقیت «سفیران دانش»، می‌تواند تحقق عملی شعار «هر شهروند، یک سفیر دانش» را در پی داشته باشد.

این جلسه با بیان نقطه نظرات و جمع‌بندی نهایی به پایان رسید و مقرر شد جلسات بعدی با حضور گروه‌های علمی بیشتر و با هدف تدوین برنامه عملیاتی دقیق‌تر برگزار شود. حرکت سفیران دانش، آغازی امیدوارکننده برای جهاد علمی در تهران و گامی بلند در راستای عملی‌سازی بیانیه گام دوم انقلاب است.