آرشیو مطالب

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور، نشست تخصصی ارائه «الگوی نوین حکمرانی فناورانه و اتصال هوشمند نخبگان به نیازهای ملی» در راستای رفع موانع و تسریع در حل چالش‌های ملی، به همت سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور برگزار شد.

در این نشست تخصصی دکتر حمیدرضا طهوری عضو هیئت علمی دانشگاه مالک اشتر، الگوی پیشنهادی "شبکه هوشمند نخبگان" را معرفی کرد، الگویی که مبتنی بر هوش مصنوعی و شبکه‌سازی است و در صدد ایجاد پیوندی مؤثر و کارآمد میان ظرفیت‌های علمی و فناورانه کشور با نیازهای واقعی دستگاه‌های اجرایی است.

مشکل‌گشایی از گسست ارتباطی
یکی از چالش‌های اساسی که همواره مانع پیشرفت پروژه‌های ملی بوده، گسست میان نیازهای اعلام‌شده از سوی نهادهای دولتی و ظرفیت‌های آماده ارائه از سوی فناوران و نخبگان است. الگوی پیشنهادی، با راه‌اندازی یک سامانه شبکه هوشمند مجهز به موتور هوش مصنوعی، به دنبال رفع این خلاء ارتباطی است. این سامانه قادر خواهد بود پروفایل هسته‌های فناور را به صورت پویا به‌روزرسانی کرده، نیازها را به صورت چندبعدی تحلیل و ارتباطات مؤثری میان ظرفیت‌ها برقرار سازد.

پیش‌بینی و اقدام پیش‌دستانه

فراتر از اتصال صرف، این سامانه قابلیت پیش‌بینی بحران‌های احتمالی و فراخوان پیش‌دستانه برای ارائه راه‌حل را نیز خواهد داشت. این ویژگی، رویکرد فعالانه در حل مسئله را ترویج می‌دهد که می‌تواند در مدیریت بحران و پیشگیری از بروز مشکلات جدی، نقشی حیاتی ایفا کند.

تاکید بر نقش محوری بسیج 

در این میان بسیج، به دلیل گستردگی شبکه ارتباطی، دسترسی مویرگی به بدنه نخبگان و چابکی سازمانی، به عنوان نهاد واسط و هماهنگ‌کننده اصلی این سامانه پیشنهاد شده است. وظایف این نهاد شامل تشکیل کنسرسیوم‌های تخصصی، مدیریت پروژه‌ها و ارائه تضمین‌های لازم از سوی حاکمیت خواهد بود.

تغییر پارادایم در حکمرانی
این طرح، انقلابی در رویکرد سنتی «معرفی فرد» به «ارائه راه‌حل» توسط کنسرسیوم‌های مسئله‌محور ایجاد می‌کند. بدین ترتیب، تمرکز از توانمندی‌های فردی به سمت هم‌افزایی تیمی و ارائه بسته‌های راه‌حل جامع تغییر خواهد یافت.

چشم‌انداز آینده
دستیابی به این اهداف، می‌تواند کشور را به مرجعی قابل اتکا برای حل مسائل ملی تبدیل کرده، اشتغال پایدار و فناورانه ایجاد کند، از مهاجرت نخبگان جلوگیری نماید و الگویی موفق از حکمرانی شبکه‌ای را به نمایش بگذارد.

انتهای پیام /

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری،  از ایده تا مقاله؛ مسیر حرفه‌ای شدن را یاد بگیرید.اگر به دنبال ارتقای سطح علمی خود هستید، دوره جامع روش تحقیق در مرکز نوآوری محرا، همان حلقه‌ی مفقوده‌ی شماست.

 آموزش جامع پایان‌نامه و مقالات ISI/داخلی، تسلط بر روش‌های پژوهشی و نرم‌افزارهای آماری با هزینه دوره: ۱۰ میلیون تومان (با ۵۰ درصد تخفیف ویژه برای اعضای مجموعه محرا) . مهلت ثبت نام : 1 خرداد است. جهت ثبت نام به آدرس زیر مراجعه کنید.

 بله: ble.ir/Mehramarkazi

 ایتا: eitaa.com/mehra_markazii

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور، چالش ۳۰ روزه ورود به دنیای محتوا یک مسیر عملی برای ساختن مهارت‌های واقعی است.

در بوت‌کمپ حرفه‌ای شو قرار است طی ۳۰ روز، قدم‌به‌قدم با فرآیند تولید محتوا آشنا شوید؛ از ایده‌پردازی و روایت‌سازی تا ساخت محتوا و تدوین. 

این دوره برای کسانی طراحی شده که می‌خواهند مهارت‌های کاربردی یاد بگیرند و رسانه شخصی خود را شکل دهند.

محل برگزاری: سمنان و شاهرود  
پیش‌ثبت‌نام: تا ۲۳ اردیبهشت  
مدت دوره: ۳۲ ساعت آموزش پروژه‌محور 

ثبت‌نام سریع:  
https://survey.porsline.ir/s/tCvMSFIg

🔹 اطلاعات بیشتر:  
@virgoul_media_admin  

📱 پشتیبانی:  
0905 598 0442  
 

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور، با توجه به اهمیت توسعه فناوری‌های نوین، تمرکز اصلی این مرکز بر حوزه‌های زیر معطوف می‌باشد:
صنایع شیمیایی و محصولات وابسته_ تکنولوژی‌های حوزه انرژی_ توسعه فرآیندهای تولید مواد اولیه و محصولات پیشرفته

مرکز مِحرا آمادگی دارد تا با بهره‌گیری از زیرساخت‌های علمی و با ایجاد بسترهای تخصصی، فرآیند انتقال فناوری از مرحله تحقیق و توسعه (R&D) به مرحله تولید صنعتی را تسهیل نماید. از کلیه ذینفعان و صاحبان دانش در این حوزه‌ها دعوت می‌شود تا جهت برقراری تعاملات علمی و تجاری، با مدیریت مرکز تماس حاصل نمایند.

راههای ارتباط با محرا:

بله:
ble.ir/innostart_ir_markazi
ایتا: 
eitaa.com/innostart_ir_markazi
تلگرام:
t.me/innostart_ir_markazi

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور و به نقل از دانشگاه جامع انقلاب اسلامی، در این متن که به قلم دکتر سید حجت‌الحق حسینی مشاور ریاست دانشگاه جامع انقلاب اسلامی  تنظیم شده، بر اساس استناد به منبعی پژوهشی با عنوان «خلیج فارس: اطلس نقشه‌های قدیمی و تاریخی»، به بازتاب نام‌های مختلف این پهنه آبی در نقشه‌ها و منابع کهن پرداخته شده است. نویسنده تأکید می‌کند که در این اطلس، از دوره‌های بسیار کهن تا سده‌های میانی، نام‌هایی مانند دریای پارس، خلیج ایرانی، خلیج فارس و الخلیج الفارسی به‌صورت مستند ثبت شده‌اند.

بر اساس این یادداشت، در بخش‌هایی از اطلس یادشده، نقشه‌ها و داده‌های تاریخی منتسب به شماری از جغرافی‌دانان و دانشمندان برجسته جهان اسلام، از جمله خوارزمی، بتانی، قزوینی، مسعودی، اصطخری، ابن‌حوقل، مقدسی، ادریسی و خواجه نصیرالدین طوسی بررسی شده است. نویسنده از این مسیر می‌کوشد نشان دهد که نام خلیج فارس نه‌تنها در منابع متأخر، بلکه در سنت علمی و جغرافیایی کهن نیز حضوری روشن و مداوم داشته است.

همچنین این یادداشت علاوه بر جنبه تاریخی و علمی، در امتداد رویکردی هویتی نیز قرار دارد و بر اهمیت پاسداشت نام‌های تاریخی و مستند در متون علمی تأکید می‌کند. به این ترتیب، متن حاضر را می‌توان نمونه‌ای از پیوند میان پژوهش کتابخانه‌ای، تاریخ جغرافیا و روایت هویتی ایران دانست.

در ادامه متن کامل یادداشت و تصاویر پیوست آمده است:

به انگیزه نکوداشت روز ملّی خلیج فارس

«دریای پارس» در آثار علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی

دکتر سیّد حجّت الحق حسینی؛ مشاور ریاست دانشگاه جامع انقلاب اسلامی

• روایت دیروز:

در اوج گرمای تابستانی تیر ۱۳۹۶ش. در دفتر معاونت پژوهشی واقع در طبقه چهارم ساختمان مرکزی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدّین طوسی، سخت سرگرم پژوهش بودم. آن اتاق زیبا و پر از منابع مطالعاتی و تحقیقاتی، از نسخة خطّی و چاپ سنگی تا کتاب های چاپی و الکترونیک هنوز هم در نهانخانه ذهنم خاطره انگیز است.

سکوت عمیقی جاری بود و محو کارهای تحقیقی ام بودم. ناگهان، با شنیدن صدای گیرا و دیدن چهره شاداب معاون پژوهشی دانشگاه در کنار مرد محترم جاافتاده ای به خودم آمدم. دکتر مهدی احسانیان، مردی اثرگذار، امیدآفرین و پرکاری است که اعتبار و پشتوانه متین پژوهش بوده و هستند. من همواره، مرهون مهر بی دریغ شان بوده و هستم. ایشان، آن مرد محترم را آقای دکتر فرهاد فخّاری تهرانی، دانشیار معماری دانشگاه شهید بهشتی معرّفی کردند. گفت و شنیدی میان ما درگرفت و من ماندم و جناب دکتر تهرانی و دنیایی از دانایی و روشنایی و مهر.

پس از شناخت آغازین، آرام آرام این دانشور دانای فروتن را کشف کردم. صفایی عجیب داشت و مهربانی‌اش جاری بود. به قول دوست قدیمی‌ام، جناب دکتر بهرام گرامی(مشاور علمی دائره المعارف ایرانیکا):« از همان لحظه نخست آشنایی، دوستی آغاز شد.» پرسش‌های مهم و بنیادینی از تاریخ نقشه نگاری و پیشینه دانشکده مهندسی نقشه برداری دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدّین طوسی داشتند. چند ساعتی را به گفتگو گذراندیم و سخن های دانشورانه ای گفتیم. آن روز به استاد گفتم که جغرافیا و نجوم، همسایگان علمی خوبی هستند و من دلدادةه نقشه و نقشه نگاری هستم. گفتم که یکی از آرزوهای من، نگارش تاریخ نقشه برداری ایران، از روزگارکهن تا ۱۳۵۷ش. است.

در آن روزگار، پژوهش و نگارش کتاب «تاریخ دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدّین طوسی: نخستین دانشگاه صنعتی ایران» و نیز کتاب «کتاب شناسی جامع خواجه نصیرالدّین طوسی» به پایان رسیده بود و ما با تمام توان و امکان بر پژوهش«بازشناخت میراث علمی و فرهنگی علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی» تمرکز یافته بودیم؛ پژوهشی سترگ و غیرتی بزرگ. پژوهشی که هنوز جاری و برکت آفرین و زایاست. اینگونه کارها هرگز ممکن نبود مگر به حمایت عالمانه و حمیّت حکیمانه جناب استاد دکتر علی خاکی صدّیق، ریاست دانشگاه و نخستین چهره برگزیدة مهندسی کشور به انتخاب فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران.

رفته رفته، دوستی علمی و فرهنگی و پژوهشی بین ما بالنده و بالنده‌تر شد. به لطف حضرت حق به کتابخانه پربار استاد راه پیدا کردم و بهره‌ها بردم. کتاب‌های بسیاری را کریمانه به من هدیه دادند و من همواره مرهون مهر شان بوده ام. 

دکتر تهرانی، دانشور توانا و محقّق دانایی است که از ایشان آثار ارزشمندی همچون:

• اسناد تصویری شهرهای ایرانی دورة قاجار. چ۱. تهران: دانشگاه شهید بهشتی و پژوهشگاه سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۸ش. ۳۰۰ ص. قطع سلطانی

• Persian Gulf: Atlas of Old and Historical Maps (3000 B.C. – 2000 A.D.) First Edition. Tehran: Ministry of Foreign Affairs, Center for Documents and Diplomatic History,2005/1384.

این کتاب«خلیج فارس: اطلس نقشه های قدیمی و تاریخی» در دو جلد، به زبان انگلیسی و در قطع رحلی از سوی مرکز پژوهش های اسناد و تاریخ دیپلماسی وابسته به وزارت امور خارجه ج.ا.ایران، در ۱۳۸۴ش. و در ۵۸۴ صفحه و تمام رنگی به چاپ رسیده است.

• نگاره های گرمابه: فرهنگ رفتاری و معماری گرمابه در نگاره های قرن ۹ تا ۱۲ق. چ۱. اصفهان: سازمان فرهنگی و تفریحی شهرداری اصفهان، بهار ۱۳۹۴ش. ۹۰ص. قطع رحلی

انتشار یافته است که مراجع تحقیقی معتبر هستند.

روز ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷ش. «روز ملّی خلیج فارس» در میانه گفتارهای علمی و پژوهشی ما، سخن از حوزه جغرافیا و نقشه‌های خلیج فارس به میان آمد. ایشان به من گفتند:« هیچ می دانید که علَامه خواجه نصیرالدّین طوسی، نقشه هایی از خلیج فارس را ترسیم کرده است که در برخی کتاب های دیگر گزارش شده و به آنها ارجاع داده اند؟» این جمله را گفتند و سپندوار از جا جهیدند. به سمت کتابخانه رفتند و کتاب دو جلدی سنگین و بزرگ «خلیج فارس: اطلس نقشه های قدیمی و تاریخی» را آوردند. وصف کتاب را گفتند و نام خواجه نصیرالدّین طوسی را جستجو کردند. نقشه ها را یافتند و گفتگوهای عالمانه آغاز شد. 

پیشتر، می دانستم که علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی در جغرافیا آثاری همچون المسالک و الممالک یا اقالیم سبعه داشته اند و ۳ نسخة خطّی از آنها را نیز فهرست نویسی وگزارش کرده بودم. (حسینی، ۱۳۹۵: ۱۸۵) امّا این موضوع مرا به بهتی عظیم فرو برد و ابهت خواجه را در نظرم بزرگتر کرد... 

• درایت امروز:

صبحگاه شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ش. کشور عزیزمان ایران، مورد تهاجم وحشیانه دشمنان آمریکایی و صهیونی قرار گرفت و ملّت ایران داغدار شد. داغدار امّا پرصلابت و با اقتدار ایستاد. رزمندگان توانای جمهوری اسلامی ایران در میدان و مردم فهیم در خیابان، عزّت و عظمت ایران را به جهانیان نشان دادند. در این میانه نبرد بس نابرابر، مردکی نادان و بدکاره واژه‌های برساخته «خلیج عربی و تنگه ترامپ» را بر زبان آورد. اگرچه، آن حرف یاوه را هیچ اعتباری نیست امّا مرا انگیزه ای شد تا از بنان و بیان مراد خویش، علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی سخنی مستند را بازگو کنم. به راستی و به فرمایش جناب جلال الدّین محمّد بلخی، شاعر و عارف بزرگ ایرانی:

مَه فشاند نور و سگ عو عو کند        هر کسی بر طینت خود می تند

پشتوانة اعتبار آفرین و اعتمادساز این نوشتار علمی، پژوهشی همان کتاب ارجمند «خلیج فارس: اطلس نقشه های قدیمی و تاریخی» است که از پژوهشگر دانشور و پدیدآورنده بیشنور آن، جناب دکتر فرهاد تهرانی هدیه گرفته ام.

«خلیج فارس: اطلس نقشه های قدیمی و تاریخی» ، کتابی دو جلدی است که در جلد اوّل و در بخش نخست  آن از ۲۵ دانشمند جغرافیدان و منبع پژوهشی، از ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد حضرت مسیح(سلام الله علیه) تا سال ۷۹۸م. شمار ۵۶ نقشه با بازنمایی نام و برابرنهاده «دریای پارس/ خلیج ایرانی/ خلیج فارس/ الخلیج الفارسی و ...» را دربرگرفته است. این بخش از کتاب از صفحة ۳ تا صفحة ۴۶ سامان گرفته است. تمام نقشه های کتاب رنگی است و روشنگری های معتبری درباره پدیدآورنده، نام کتاب، محل نگهداری و تاریخ رسّامی اثر آمده است. نام و نشانی از نگارش ها و گزارش‌های بطلمیوس  و هیرودوت از دوران یونان باستانی نیز چشم نواز است. چاپ پاکیزه و صفحه آرایی هنرورانه آن بر روی کاغذ گلاسه، از ارزش های افزوده چنین اثری است.

بخش دوم همین کتاب از صفحه ۴۷ تا ۱۹۲ دربردارندة ۱۶۰ نقشه از سال های ۷۵۰ م./ ۲۹ق. تا ۱۵۰۰م./ ۸۷۹ق. است. در این بخش از ۶۲ دانشمند و گردشگر و جغرافیدان از سرزمین های اسلامی تا دیار فرنگ به ترتیب سیر تاریخی و زمان تدوینی، نقشه آمده است. نام های ابوجعفر محمّد بن موسی خوارزمی، بتّانی، کِندی، قزوینی، مسعودی، اصطخری، ابن حوقل، مقدسی، ابن زرقاله، ادریسی، ابن عربی، یاقوت حموی و خواجه نصیرالدّین طوسی در این میان دیدنی است. شمار نام های دانشمندان مسلمان ۳۵ تن است و نام ۲۷ نفر از پژوهشگران دیار مغرب زمین هم آمده است.

بخش سوم از صفحه ۱۹۳ تا ۲۸۰ کتاب، دربردارندة ۱۱۳ نقشه از سال ۱۵۰۰م./۸۷۹ق. تا ۱۸۰۰م./۱۱۷۹ق. است. در این بخش از  کتاب، از ۱۷۳ نفر گردشگر، جغرافیدان و دانشور، نقشه و اثر رسّامی گزارش شده است.

سه نقشه جغرافیایی از علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی در این کتاب آورده شده است که در آنها عبارت «دریای پارس» چشم نواز است. شخصیّت عظیم الشّآن و جلیل القدر دانشمندی چون خواجه بزرگوار، اهتمام داشته است که همواره نام «دریای پارس» در متن های علمی قرن هفتم و در اوج روزگار فتنه و آشوب در ایران به زیبایی تمام در آثار ایرانی و اسلامی ، ثبت شده و دیده شود.

• در بخش دوم جلد نخست و در صفحه ۱۰۶ کتاب، نقشه ای از علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی دارد که در آن نام «دریای پارس» آمده است. این نقشه از نسخه خطّی کتاب «صور الاقالیم» در صفحة ۲۲۴ پشت گرفته شده است که اکنون در کتابخانه ملّی وین با شماره۱۲۷۱ نگهداری می شود. 

  

• در صفحه های ۱۰۸ و ۱۰۹ همین کتاب، نقشه ای از جهان به روایت «خواجا نصیرالدّین طوسی» در ۱۲۶۱م./ ۶۴۰ق. بر پایه گزارش کتاب «زیج ایلخانی» چاپ شده است که آن را Joachim Lelewel  در ضمن بازگردانی زیج ایلخانی از نقشه در تاریخ ۱۴۴۸م./ ۸۲۷ق. آورده است. لِلِوِل، کتاب خود را با نام «جغرافیای عصر میانه» در ۱۸۵۰م./ ۱۲۲۹ق. در شهر بروکسل کشور بلژیک منتشر کرده است. در این نقشه عنوان«پارسیا» به روشنی تمام دیده می شود. 

  

• در صفحه ۱۱۰ همین کتاب، نقشه ای از علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی با عنوان« نقشه عالم» چاپ شده است که از نسخه خطّی کتاب«المسالک و الممالک» ابراهیم اصطخری(استخری) برگرفته شده است. عنوان «دریای پارس» در این نقشه به زیبایی تمام جلوه گر است. این کتاب اکنون در کتابخانه ملّی وین اتریش نگهداری می شود. 

  

  

جلد دوم این کتاب ارجمند، اقیانوس دراز دامنی است که بازشناخت آن زمانی فراخ می خواهد و از موضوع این نوشتار خارج است..

روشنگری:

علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی، دانشمند نامدار و فیلسوف نامور ایران زمین است. نامش محمّد بن محمّد بن حسن طوسی است. در روز شنبه ۱۱ جمادی الاول  ۵۹۷ق. در طوس زاده شده است. دانشمند برجسته ای است که به ایران و جهان اسلام و تشیّع خدمات چشمگیری کرده است. لقب های «استاد بشر» و «خواجه» و «عقل حادی عشر: عقل یازدهم» بر عظمت شخصیّت علمی و دینی او و بر بزرگی جایگاهش دلالت دارد. (حسینی، ۲۶۰:۱۳۹۷) 

پژوهش های ملّی و بین المللی نشان می دهد که ایشان ۲۲۴ جلد کتاب و رساله در ۲۲ رشتة علمی(اخلاق، ادبیّات، اقتصاد، پزشکی، تاریخ، تعلیم و تربیت، تفسیر و علوم قرآنی، جغرافیا، دعاپژوهی، ریاضیّات، عرفان، فقه، فلسفه، فیزیک، کانی شناسی، کلام، منطق، موسیقی، نجوم و ...) به زبان های فارسی و عربی نگارش کرده است. (حسینی، ۷۸:۱۳۹۵) نزدیک ۷۰۰۰ مدخل کتاب شناختی از علّامه خواجه نصیرالدّین طوسی، در سراسر جهان و به ۱۸ زبان بین المللی گزارش شده است. (حسینی، ۵۳:۱۳۹۵)

ابراهیم اصطخری(استخری)، جغرافیدان و نقشه نگار برجستة ایرانی در سدة چهارم قمری  است که در شهر استخر استان فارس به دنیا آمده است. در بزرگسالی به بغداد رفته است و از آنجا جهانگردی را آغاز کرده است. کتاب های «صور الاقالیم» و «المسالک و الممالک» او دربردارندة اطّلاعات فراوان جغرافیایی و تاریخی است. آثار استخری از منابع مهم پژوهش در جغرافیا و تاریخ سرزمین های اسلامی به ویژه ایران به شمار می رود. (حسینی،۳۲۷:۱۳۹۰)

عظمت فرهنگ ایران و عزّت ایرانیان در سایه سار فرهنگ تابناک قرآن و عترت(صلوات الله و سلامه علیهم اجمعین) جاودانه  است.

منابع:

• فخّاری تهرانی، فرهاد و دیگران. خلیج فارس: اطلس نقشه های قدیمی و تاریخی. چ۱. تهران: مرکز پژوهش های اسناد و تاریخ دیپلماسی وابسته به وزارت امور خارجه ج.ا.ایران، ۱۳۸۴ش. 

• حسینی، سیّد حجّت الحق. تاریخ دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدّین طوسی: نخستین دانشگاه صنعتی ایران. چ۱. تهران: دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدّین طوسی، ۱۳۹۷ش.

• حسینی، سیّد حجّت الحق. کتاب شناسی خواجه نصیرالدّین طوسی. چ۱. تهران: دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدّین طوسی، ۱۳۹۵ش.

• حسینی، سیّد حجّت الحق و دیگران. ۱۰۰۱ اختراع: میراث مسلمانان در جهان ما. چ۱. تهران: نشر طلایی، ۱۳۹۰ش.

  انتهای پیام/

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور، در متن این یادداشت آمده است :

در سال‌های اخیر، تکرار ورود غیرمجاز ریزپرنده‌ها و پهپادهای نظامی و جاسوسی به حریم هوایی ایران، چه در استان‌های مرزی مانند ایلام، خوزستان و سیستان‌وبلوچستان و چه در مناطق مرکزی نظیر نطنز، نمونه‌ای بارز از چالشی است که فناوری‌های بدون‌سرنشین برای اصل حاکمیت هوایی کشورها ایجاد کرده است. مستندات فنی منتشرشده در پرونده‌هایی چون RQ‑170 (۲۰۱۱)، گلوبال هاوک RQ‑4 (۲۰۱۹) و MQ‑9 (۲۰۲۵)، همراه با موارد متعدد ورود پهپادهای رادارگریز در سال ۲۰۲۵، نشان می‌دهد مسئله صرفاً یک نقض محدود مرزی نیست، بلکه پدیده‌ای فراگیر است که از منظر حقوق بین‌الملل هوایی و امنیت جمعی، ذیل قواعدی چون ماده ۱ و ۸ کنوانسیون شیکاگو و ماده ۵۱ منشور ملل متحد قابل تحلیل است. واکنش‌های حقوقی، دیپلماتیک و تقنینی ایران از ارائه شکایت رسمی تا تدوین قوانین جامع ساماندهی پهپادها و تشدید مقررات ضدجاسوسی نیز در چارچوب الگوی رایج دولت‌ها در مواجهه با ورود بی‌مجوز سامانه‌های بدون‌سرنشین قابل بررسی است؛ الگویی که در گزارش‌ها و تحلیل‌های نهادهای پژوهشی بین‌المللی نیز به‌عنوان روندی رو‌به‌گستر در مدیریت نقض‌های هوایی شناخته می‌شود.

گسترش استفاده از پهپادها و ریزپرنده‌های نظامی در سال‌های اخیر، پرسش‌های تازه‌ای را در حوزه حقوق بین‌الملل ایجاد کرده است. اگرچه قواعد کلاسیک حقوق بین‌الملل به‌صراحت بر حاکمیت کامل دولت‌ها بر حریم هوایی خود تأکید دارند، اما پیشرفت فناوری‌های بدون سرنشین و سامانه‌های خودمختار موجب شده اجرای این قواعد با چالش‌هایی مواجه شود. بررسی اسناد بنیادین مانند کنوانسیون شیکاگو ۱۹۴۴، منشور ملل متحد و تحلیل‌های اندیشکده‌های معتبر نشان می‌دهد ورود بدون مجوز پهپادهای نظامی یا جاسوسی به قلمرو هوایی یک کشور، در اصل مصداق نقض حاکمیت و در برخی شرایط حتی می‌تواند در چارچوب تهدید یا استفاده از زور تحلیل شود. در عین حال، تحولات فناورانه به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی، مسئله مسئولیت دولت‌ها را پیچیده‌تر کرده و ضرورت بازنگری در قواعد موجود را برجسته ساخته است.

در دو دهه گذشته، پهپادها به یکی از ابزارهای مهم در عملیات شناسایی، جمع‌آوری اطلاعات و حتی عملیات نظامی تبدیل شده‌اند. بسیاری از کشورها از این سامانه‌ها برای نظارت مرزی یا عملیات برون‌مرزی استفاده می‌کنند. با وجود این تحول، چارچوب‌های حقوقی موجود عمدتاً در دوره‌ای تدوین شده‌اند که پروازها محدود به هواپیماهای سرنشین‌دار بود.

همین مسئله موجب شده پرسش‌هایی تازه مطرح شود؛ از جمله اینکه آیا ورود یک پهپاد جاسوسی به حریم هوایی یک کشور می‌تواند مصداق حمله یا استفاده از زور تلقی شود و در صورت وقوع حادثه یا اقدام خودمختار سامانه‌های هوش مصنوعی، مسئولیت حقوقی متوجه چه نهادی خواهد بود.

مبنای اصلی حقوقی در این زمینه، کنوانسیون هوانوردی کشوری بین‌المللی (کنوانسیون شیکاگو ۱۹۴۴) است. ماده نخست این کنوانسیون تصریح می‌کند که هر دولت دارای «حاکمیت کامل و انحصاری بر فضای هوایی واقع بر فراز قلمرو خود» است. این اصل یکی از قواعد پذیرفته‌شده و بنیادین در حقوق بین‌الملل به شمار می‌رود.

در همین چارچوب، ماده ۸ کنوانسیون شیکاگو نیز به‌طور خاص درباره پرنده‌های بدون خلبان مقرر می‌کند که چنین وسایلی تنها با مجوز دولت ذی‌ربط می‌توانند بر فراز قلمرو یک کشور پرواز کنند. بر این اساس، پرواز بدون اجازه پهپادهای نظامی یا جاسوسی در قلمرو هوایی یک کشور، در نگاه حقوقی نقض آشکار حاکمیت آن دولت تلقی می‌شود.

تحلیل‌های حقوقی منتشر شده از سوی برخی مراکز پژوهشی بین‌المللی نیز نشان می‌دهد مقررات سازمان بین‌المللی هوانوردی کشوری (ایکائو) عمدتاً به پروازهای غیرنظامی و هماهنگ‌شده اختصاص دارد و برای عملیات نظامی یا جاسوسی بدون مجوز، مبنای مشروعیتی فراهم نمی‌کند.

از منظر منشور ملل متحد نیز موضوع قابل توجه است. ماده ۲ بند ۴ منشور استفاده از زور یا تهدید به زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشورها را ممنوع می‌داند. برخی تحلیلگران حقوق بین‌الملل معتقدند ورود یک پهپاد نظامی یا جاسوسی به قلمرو هوایی یک کشور، در صورت ایجاد تهدید امنیتی یا جمع‌آوری اطلاعات راهبردی، می‌تواند در چارچوب نقض این اصل بررسی شود.

در برخی تفسیرهای حقوقی حتی این احتمال مطرح شده که اگر مأموریت چنین پهپادی بخشی از یک عملیات نظامی گسترده‌تر یا مقدمه‌ای برای حمله باشد، می‌تواند به عنوان اقدامی مرتبط با تجاوز یا تهدید به زور تحلیل شود.

یکی از پیچیده‌ترین مسائل حقوقی در این حوزه، استفاده از پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی و سامانه‌های خودمختار است. در این حالت ممکن است تصمیمات عملیاتی توسط الگوریتم‌ها و بدون دخالت مستقیم انسان اتخاذ شود.

در حقوق بین‌الملل کیفری، برای انتساب جرم معمولاً وجود عنصر قصد یا اراده انسانی ضروری است. اما زمانی که یک سامانه خودمختار مرتکب خطا شود یا به‌طور غیرمنتظره وارد قلمرو یک کشور دیگر شود، تعیین مسئولیت فردی یا حتی دولتی می‌تواند دشوار شود.

با این حال، قواعد مسئولیت دولت‌ها که در پیش‌نویس مواد کمیسیون حقوق بین‌الملل سازمان ملل (ILC) منعکس شده‌اند، اصل کلی را روشن می‌کنند: هر عملی که قابل انتساب به نهادهای دولتی باشد، مسئولیت بین‌المللی آن دولت را در پی دارد. بنابراین بسیاری از پژوهشگران معتقدند حتی در صورت بروز خطای فنی یا الگوریتمی نیز دولت مبدأ نمی‌تواند از مسئولیت خود مبرا شود.

در صورت نقض حریم هوایی، کشور هدف از منظر حقوق بین‌الملل ابزارهایی برای واکنش در اختیار دارد. مهم‌ترین این ابزارها عبارت‌اند از دفاع مشروع و اقدامات متقابل.

بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد، کشورها حق دفاع مشروع در برابر تهدیدات را دارند. با این حال، اصل تناسب یکی از شروط مهم در اعمال این حق است. دیوان بین‌المللی دادگستری نیز در آرای مختلف تأکید کرده که واکنش دولت‌ها باید متناسب با شدت تهدید یا نقض صورت‌گرفته باشد.

در عمل، بسیاری از کشورها در مواجهه با پهپادهای متجاوز اقدام به ساقط کردن آن‌ها کرده‌اند؛ اقدامی که در تحلیل‌های حقوقی به‌عنوان نوعی رویه عملی دولت‌ها در حفاظت از حریم هوایی مورد توجه قرار گرفته است.

بررسی قواعد موجود نشان می‌دهد ورود بدون مجوز پهپادهای نظامی یا جاسوسی به حریم هوایی کشورها، از منظر حقوق بین‌الملل اقدامی متخلفانه و ناقض اصل حاکمیت دولت‌ها محسوب می‌شود. با این حال، توسعه سریع فناوری‌های پهپادی و سامانه‌های خودمختار، خلأهایی در نظام حقوقی موجود ایجاد کرده است.

در چنین شرایطی، بسیاری از پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند جامعه بین‌المللی در چند محور اقدام کند:  
- به‌روزرسانی مقررات کنوانسیون شیکاگو در زمینه پرنده‌های بدون سرنشین؛  
- تدوین قواعد مشخص درباره سامانه‌های هوایی خودمختار و مسئولیت دولت‌ها؛  
- ایجاد سازوکارهای مؤثرتر برای رسیدگی بین‌المللی به موارد نقض حریم هوایی.

تا زمان شکل‌گیری چنین چارچوب‌هایی، حفظ تعادل میان حاکمیت دولت‌ها، امنیت بین‌المللی و توسعه فناوری یکی از چالش‌های مهم حقوق بین‌الملل معاصر باقی خواهد ماند.

منابع منتخب

- کنوانسیون هوانوردی کشوری بین‌المللی (شیکاگو، ۱۹۴۴)  
- منشور ملل متحد (۱۹۴۵)  
- پیش‌نویس مواد مسئولیت دولت‌ها، کمیسیون حقوق بین‌الملل سازمان ملل (۲۰۰۱)  
- گزارش‌های پژوهشی مراکز حقوق بین‌الملل و مطالعات امنیتی درباره پهپادها و حاکمیت هوایی

مرکز نوآوری محرا با همکاری مرکز رشد مبین دانشگاه اراک، بستری را فراهم کرده تا متخصصان و رویاپردازان حوزه‌های مکانیک و برق و کشاورزی و صنایع مختلف بتوانند با هم‌افزایی، ایده‌های خود را از مرحله‌ی «تصویر ذهنی» به مرحله‌ی «محصول واقعی» برسانند.

ما اینجا هستیم تا با فراهم کردن فضای کار اشتراکی و حمایت‌های لازم، به شما کمک کنیم تا قطعاتِ پراکنده‌ی دانش خود را به یک سیستمِ قدرتمند تبدیل کنید. 

  مسیر نوآوری را با ما دنبال کنید:

🆔

 ble.ir/innostart_ir_markazi💢

 ایتا: 

eitaa.com/innostart_ir_markaz💢 

تلگرام:🆔

 t.me/innostart_ir_markazi

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور، در این نشست، شرکت‌کنندگان با هدف بررسی ظرفیت‌های کشور در حوزه دیپلماسی علمی و طراحی چارچوبی برای تقویت تعاملات علمی بین‌المللی به تبادل نظر پرداختند. حاضران با تأکید بر اهمیت علم و فناوری به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم تعاملات بین‌المللی، بر ضرورت ایجاد هماهنگی میان نهادهای علمی، دانشگاهی و دستگاه‌های مرتبط با سیاست خارجی کشور تأکید کردند.

در جریان این جلسه، موضوعاتی همچون تبیین مفهوم و اهداف دیپلماسی علمی، بررسی تجربه‌های موفق در تعاملات علمی بین‌المللی، ظرفیت شبکه‌های علمی جهان اسلام، نقش دانشگاه‌ها و نخبگان در توسعه همکاری‌های علمی و نیز اهمیت ساماندهی وضعیت دانشجویان بین‌المللی مورد بحث قرار گرفت.

حاضران همچنین بر ضرورت تدوین یک چارچوب راهبردی برای هدایت فعالیت‌های دیپلماسی علمی، ایجاد بانک اطلاعاتی از ظرفیت‌های علمی و نخبگانی، و تقویت شبکه‌سازی علمی با کشورهای مختلف به‌ویژه کشورهای اسلامی تأکید کردند.

از دیگر محورهای مطرح‌شده در این نشست می‌توان به مردمی‌سازی دیپلماسی علمی، استفاده از ظرفیت نخبگان ایرانی در داخل و خارج از کشور، و بهره‌گیری از همکاری‌های علمی برای انتقال فناوری و توسعه ارتباطات فرهنگی اشاره کرد.

در پایان این جلسه مقرر شد کارگروه‌هایی تخصصی برای تدوین چارچوب عملیاتی دیپلماسی علمی، بررسی وضعیت دانشجویان خارجی و شناسایی ظرفیت‌های همکاری علمی بین‌المللی تشکیل شود و نتایج بررسی‌ها در جلسات آتی اتاق فکر ارائه گردد.
 

انتهای پیام /

به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور، معاونت بسیج  علمی، پژوهشی و فناوری استان مرکزی در فراخوانی از دانشجویان، فارغ‌التحصیلان و نخبگان فناور و آنان که به دنبال فرصتی هستند تا دانش تئوریک خود را در قلب صنعت به کار گیرند  و همزمان از حمایت مالی قابل توجهی بهره‌مند شوند دعوت به همکاری کرده است.

در این فراخوان مرکز نوآوری مِحرا (مدار یک) به عنوان بستری  تخصصی برای تبدیل ایده‌های نوآورانه‌به محصولات صنعتی معرفی شرکت است، که در آن رفع چالش‌های واقعی صنعت را به نخبگان و فناوران سپرده و تمام ابزارهای لازم برای موفقیت را در اختیار آنان قرار می‌دهد.

 آنچه مِحرا برای تیم‌های نخبگانی فراهم می‌کند: پشتیبانی مالی مستقیم: اختصاص اعتبار تا سقف  ۷۴۰ میلیون تومان برای هر پروژه. زیرساخت صنعتی: دسترسی به شبکه گسترده آزمایشگاه‌ها، کارگاه‌ها و فضای اشتراکی. راهبری (Mentoring): نظارت و هدایت فنی توسط اساتید و خبرگان برجسته صنعت جهت ارتقای رزومه حرفه‌ای آنان است.

این یک دعوت ساده نیست؛ این مسیری برای ثروت‌آفرینی از دانش و ورود مقتدرانه به بازار کار صنعتی است.

علاقه‌مندان جهت کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره، می‌توانند از طریق آیدی زیر در پیام‌رسان بله  در ارتباط باشند
🆔 @mehramarkazi

همچنین مِحرا را در کانال‌های زیر دنبال کنند.
🔗 [ble.ir/innostart_ir_markazi](https://ble.ir/innostart_ir_markazi)
🔗 [eitaa.com/innostart_ir_markazi](https://eitaa.com/innostart_ir_markazi)

مرکز نوآوری مِحرا؛ جایی برای ساختن آینده است.

انتهای پیام/

در غبارِ اخبارِ جنگِ این روزها، ماشینِ رسانه‌ایِ غرب و بلندگوهایِ اجاره‌ایِ اپوزیسیون، بی‌وقفه یک دروغِ خوش‌رنگ را در گوشِ جامعه‌ی ایرانی پمپاژ می‌کنند: «هدف، فقط تغییرِ رژیم است». 
اما اگر پرده‌ی این نمایشِ سیاسی را کنار بزنیم، به حقیقتی هولناک‌تر می‌رسیم. 
در اتاق‌هایِ فکرِ تل‌آویو و واشنگتن، بحث بر سرِ بودن یا نبودنِ جمهوری اسلامی نیست. دعوایِ اصلی بر سرِ نامِ «ایران» است. آن‌ها نه به دنبالِ تغییرِ یک حکومت، که در پیِ عقیم سازیِ یک تمدن و فروپاشیِ شیرازه‌ی قدرت در این جغرافیا هستند.
برای درکِ این راهبردِ کثیف، کافی است به سرنوشتِ همسایگانِ رژیم صهیونیستی نگاه کنیم. 
آیا اسرائیل در مواجهه با کشورهایی که روزی تهدیدش محسوب می‌شدند، به «تغییرِ رژیم» بسنده کرد؟ 
تاریخ می‌گوید خیر. 
مصرِ دورانِ جمال عبدالناصر را به یاد بیاورید، نمادِ ملی‌گراییِ ضدصهیونیستی که در نهایت، با قراردادِ کمپ‌دیوید چنان استحاله شد که امروز در برابرِ نسل‌کشیِ غزه، حتی توانِ باز کردنِ یک گذرگاهِ مرزی را ندارد. 
یا اردن؛ کشوری که پس از صلح با اسرائیل در سال ۱۹۹۴، بدون آنکه حکومتش تغییر کند، در عرضِ ۲۰ سال، ۲۲ دولتِ بی‌ثبات را تجربه کرد.
اسرائیل بر اساسِ دکترینِ «برتریِ کیفیِ نظامی»، هیچ قدرتی را در پیرامونِ خود تحمل نمی‌کند. 
هدفِ غاییِ آن‌ها، گرفتنِ «قدرتِ ملی» از کشورهایِ منطقه است، آن‌ها ابتدا امنیت، سپس ثبات، و در نهایت توسعه را می‌ربایند. 
اوجِ این فاجعه را در سوریه‌ی پسا اسد دیدیم؛ در همان ۴۸ ساعتِ نخستِ سقوط، ۴۰۰ نقطه‌ی حیاتی و زیرساختِ استراتژیکِ سوریه بمباران شد تا این کشور برای دهه‌ها به عصرِ حجر بازگردد.
با این نگاه، پازلِ حمایتِ اسرائیل از بدنام‌ترین و تجزیه‌طلب‌ترین گروه‌هایِ اپوزیسیونِ ایرانی تکمیل می‌شود. 
ایده‌آلِ آن‌ها، شکل‌گیریِ یک «دوره‌ی گذار» در ایران است؛ خلأیی از قدرتِ مرکزی که در آن، کشور دچارِ آنارشی و جنگِ داخلی شود. این «پنجره‌ی طلایی»، همان فرصتی است که رژیم می‌تواند ضرباتِ برگشت‌ناپذیرِ خود را بر پیکره‌ی زیرساخت‌ها، توانِ موشکی  و یکپارچگیِ سرزمینیِ ایران وارد کند. 
آن‌ها ایرانی می‌خواهند که در آن، قومیت‌ها به جانِ هم بیفتند تا دیگر هیچ‌گاه قد راست نکند.
اما این رؤیایِ شوم، در برابرِ سدِ بلندِ تاب‌آوریِ جامعه‌ی ایرانی در هم شکست. 
در روزهایی که دشمن منتظرِ فروپاشیِ شیرازه‌ی اجتماعی و دوقطبی‌هایِ خونین در خیابان‌هایِ تهران بود، «نظم در سرمایه‌ی اجتماعی» حفظ شد. 
اعترافِ صریحِ وزیرِ دفاعِ آمریکا مبنی بر کنار گذاشتنِ گزینه‌ی «تغییر رژیم» و تمرکزِ صرف بر مهارِ تهدیدِ موشکی، نشانه‌ی آشکارِ این شکستِ محاسباتی است.
ما فهمیده‌ایم که در این جنگِ وجودی، فاصله‌ی بینِ ثباتِ مقتدرانه و سوریه‌سازیِ ایران، تنها به یک تارِ مو بند است. 
ما پاسدارِ خیمه‌ای می‌مانیم که خونِ پاک‌ترین فرزندانِ این آب‌وخاک، هزینه‌ی استواریِ آن شده است. رویایِ تجزیه‌ی ایران، در همین خاک دفن خواهد شد.