به گزارش روابط عمومی سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری، دکتر یاسین کیخا جانشین سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری در اولین جشنواره صنایع خلاق و فرهنگی ایران (رویداد سدرا اصفهان) که به همت سازمان بسیج علمی پژوهشی و فناوری استان اصفهان، شهرک علمی و تحقیقاتی و مرکز سلاله در سالن سروش شهرک برگزار شد؛ با ارائه یک مقدمه به اهداف و چارچوب رویداد، پرداخت و گفت: در این رویداد حضور و مشارکت نخبگان حوزه صنایع خلاق را داریم.
کیخا نقش نخبگان حوزه صنایع خلاق را به جهت نقش آنها در ادراکسازی و مباحث شناختی بسیار مهم دانست و گفت: دستاوردها و محصولات فرهنگی و خلاقانه این گروه از نخبگان مورد استفاده آحاد و عموم مردم قرار میگیرد. از این جهت است که احساس مسئولیت این قشر مبحثی بسیار مهم است.
وی فراهم کردن حیات طیبه برای بشر در مقابل منظومه فکری غرب که بر پایههایی چون توسعه صنعتی و مصرفگرایی بنا شده، را مورد بحث قرار داد و ادامه داد: غرب همانطور که توفیق در انقلاب صنعتی را با ابزارهای فناورانه کسب کرد، غرب یک نقطه قوتی دارد که بستر انتقال مفاهیم آن است و وقتی جامعه و ملتی حرف از تمدن سازی بزند باید در شکستن این سحر فناورانه و ارائه ابزارهای انتقال مفاهیم همعرض با آن، فعال و توانمند باشد.
جانشین سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور بعنوان یک نکته مهم به آثار آلوین تافلر در بررسی منظومه فکری غرب اشاره و اظهار کرد: نکاتی که تافلر در کتابهایی مانند «موج سوم» به آن اشاره کرده بسیار روشنگر است. تافلر در بحث انقلاب صنعتی(موج دوم) اشاره دارد به جدا کردن تولید از مصرف و اینکه ابزار صنعتی به تولید انبوه کمک کرده است و منجر به تمرکز سرمایه و شکل گیری شکلگیری طبقات کارفرما و کارگر گردید.
وی اظهار کرد: در انقلاب صنعتی مردم را از محل زندگی خودشان جدا کردند؛شهرهای بزرگ و کارخانه ایجاد کردند، تولید کننده اصالت سرمایه و مردم اصالت مصرف را ایجاد کردند و تبلیغات هم به کمک این رویکرد آورده شد که مردم را به مصرف تشویق کردند و توسعه یک تمدن مبتنی بر تقویت طمع و آز(بهعنوان موتور محرک مصرف و رشد) شد یعنی این مبنای توسعه موج دوم بود.
کیخا ادامه داد: ما قرار است حرف دیگری بزنیم، که تافلر هم تا حدی به این مفهوم نزدیک شده، در همان 45 سال قبل اشاره کرده که احتمالا در موج سوم تولید به جوامعی که مصرف می کنند برمیگردد. فناوری و هوش مصنوعی تا حدی این کار را کرده و در ادامه هم فناوری کمک خواهد کرد که تولید کننده و مصرف کننده فاصله نداشته باشند و دیگر تمرکز بر ایجاد کارخانه ها و شهرهای بزرگ نخواهد بود بلکه جوامع محلی می توانند تولید و مصرف را توامان داشته باشند.
جانشین سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور در بخش دیگری از سخنانش تصریح کرد: آمار اقتصاد دانشبنیان نشاندهنده یک چالش ساختاری است؛ سهم اقتصاد دانشبنیان از تولید ناخالص ملی (GDP) نهتنها با هدفگذاریهای بلندمدت برنامه هفتم توسعه(رسیدن به ۲۰ درصد) بسیار فاصله دارد که در حال حاضر زیر دو درصد است، بلکه امسال روندی نزولی را نیز تجربه کرده است.
وی ادامه داد: با فرض رشد سالانه یکهزار شرکت دانش بنیان جدید و با عنایت به اینکه الان حدود 11 هزار شرکت وجود دارد، اما طبق برنامه هفتم توسعه قرار بوده که تا سال 1404 سهم تولید ناخالص ملی از حوزه دانش بنیان به 20 درصد برسد الان این عدد حدود 2 درصد است فاصله بسیار زیاد است و احتمالا برای رسیدن به سهم این حوزه به 20 درصد تولید ناخالص ملی 20 سال زمان نیاز است.
جانشین سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور با تاکید براینکه این تأخیر و فاصله معنادار، بیانگر ضرورت بازنگری اساسی در مدل توسعه نهادی علم و فناوری کشور است ، افزود: همانطور که در تجربه تاریخی انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس مشارکت آحاد مردم در بحرانها موجب پیروزی شد، دستیابی به جهش مورد نظر در اقتصاد دانشبنیان و خروج از اتکای صرف به اقتصاد نفتی بدون فراهم آوردن زمینه مشارکت گسترده مردم در کنار نخبگان امکانپذیر نیست.
وی در ادامه با بیان اینکه الان در حوزه علم فناوری پرسشی مهم این است که اساسا مدل توسعه ظرفیتهای نهاد علم و فناوری ما به شکلی است و اینکه آیا مسیر منطیق با تاکیدات و ضروریات هست یا نه، گفت: بعنوان مثال رویداد سدرا رویکردش کمک به شرکتهای نوپا است اما اینکه توجه ما به حوزه صنایع خلاق چقدر میتواند به این مهم کمک کند اهمیت دارد. کیخا در ادامه تصریح کرد: احتمالا تعداد افزایش هر سال یکهزار شرکت جدید به یکهزار و 100 می رسد. از این جهت مهمترین راه برای تحقق آنچه هدفگذاری شده است این است که آحاد مردم در حوزه علم و فناوری و صنایع خلاق را مشارکت دهیم و زمینه را فراهم کنیم؛ و بدانیم که اگر موج دوم مردم را کارگر و عملا طبقه ایجاد کرد اما بعد به این نتیجه رسیدند که این خطاست.
جانشین سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور افزود: دو سال قبل حضرت آقا فرمودند نقش راه دانش بنیان کردن اقتصاد ملی را پیدا کنید به مردم نشان دهید و زمینه مشارکت آنها را فراهم کنید.
وی تاکید کرد: دستیابی به سهم 20 درصد تولید ناخالص ملی و فاصله گرفتن از روش سنتی و دانش بنیان شدن تنها راهش مشارکت است نه نخبگان بلکه زمینه مشارکت آحاد مردم را باید فراهم کنیم و اینجا برای نخبگان یک مسئولیت اجتماعی باید تعریف شود.
کیحا ادامه داد: امروز اینجا هستیم که کمک کنیم شرکتهای نوپا و هسته های نخبگانی صنایع خلاق اگر شکل گرفته اند پایدار شوند و اگر شکل نگرفته اند کمک کنیم شکل بگیرند.
جانشین سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور تصریح کرد: نخبگان حوزههای خلاق مسئولیت اجتماعی ویژهای بر عهده دارند. این مسئولیت در دو محور تعریف میشود: مشارکت جدی نخبگانی در تولید ثروت از طریق صنایع خلاق و دوم نبود انحصار در دانش و ارزش تولید شده است. با توجه به ماهیت فرهنگی و تمدنی صنایع خلاق، این نخبگان باید از ظرفیت استان اصفهان بهعنوان مهد همبستگی معماری، معیشت و معاد(مسجد-محور) الهام بگیرند و همانند آن تجربه تاریخی، فرهنگی را ایجاد کنند که در آن ارزشآفرینی، توزیع عادلانه و مشارکت همگانی در اولویت قرار گیرد تا گذار به سوی یک تمدن نوین اسلامی با محوریت مشارکت مردمی تحقق یابد.
کیخا توضیح داد: بر محور تبدیل میراث غنی اسلامی-ایرانی به محصولات و خدمات مقیاسپذیر و دارای ارزش اجتماعی، هسته اصلی راهبرد نخبگان در صنایع خلاق را مشخص میکند. این رویکرد پاسخی مستقیم به این چالش است که چگونه میتوانیم دستاوردهای فرهنگی و فلسفی خود را در برابر نفوذ محصولات غربی مانند انیمیشن و محتوای شبکههای اجتماعی که مفاهیم عمیق را سطحی میکنند به شکلی تأثیرگذار به نسل جدید منتقل سازیم.
وی گفت: گام نخست و اساسی در این مسیر، تعریف وجه کسبوکار(Business Aspect) برای این خلاقیتهاست. هنر برای هنر، اگرچه ارزشمند است، اما برای پایداری و تأثیرگذاری گسترده در سطح تمدنی، نیازمند برخورداری از مقیاسپذیری(Scalability) است
کیخا در ادامه اظهار کرد: یک ایده موفق در حوزه صنایع خلاق باید بتواند پاسخگوی تقاضای قابل توجه(مانند تولید ۵۰ یا ۱۰۰ واحد) باشد و برای آن استدلال تجاری قانعکنندهای ارائه دهد. بدون این ویژگی، ایده هرچند زیبا نمیتواند در اقتصاد دانشبنیان نقشی جدی ایفا کند.
جانشین سازمان بسیج علمی، پژوهشی و فناوری کشور افزود: علاوه بر وجه تجاری، امتداد اجتماعی خلاقیت یک ضرورت انکارناپذیر است. تیم حمایتشده عروسکبافی در اصفهان به خوبی این تلفیق را نشان میدهد؛ این تیم با ضبط نغمهها و لالاییهای قدیمی زنان روستایی اصفهان و تبدیل آنها به محتوای صوتی همراه با عروسکهای دستباف، توانست هم ظرفیت فرهنگی استان را حفظ کند و هم یک محصول با کیفیت، دارای ارزش هنری و اثر اجتماعی عمیق خلق نماید که مورد استقبال بازار نیز قرار گرفت. این نمونه تأیید میکند که محصولاتی که همزمان مشکل اجتماعی را حل میکنند و خلاقیت اصیل را به نمایش میگذارند، در بازار موفق خواهند بود.
وی در پایان تأکید کرد: متولیان امر، بهویژه در حوزه بسیج و ساختارهای علمی-پژوهشی، وظیفه بسیج کنندگی ظرفیتهای موجود در استان اصفهان، اعم از هستههای فناورانه، صنایع خلاق (شامل انیمیشن، اسباببازی، و پلتفرمها) را دارند. هدف اصلی، حمایت و پایدارسازی این ایدههاست تا بتوانند به طرحهای تجاری مقیاسپذیر تبدیل شوند و دانش تولید شده به جای انحصار، بهصورت گسترده در خدمت مردم قرار گیرد و اصفهان مبدأ این جهش تحولی مبتنیبر خلاقیت و مشارکت اجتماعی شود.
/